Enpresari indibiduala

Deskripzioa

Ohituraz, modu pertsonalean, zuzenean, bere kontura eta beste pertsona baten zuzendaritza- eta antolaketa-eremutik kanpo, dirua irabazteko asmoz eta besteren konturako langileekin edo langilerik gabe jarduera ekonomiko edo profesionala garatzen duen pertsona fisikoa da.

Legezko esparrua

Merkataritza alorrean, Merkataritza Kodeak eta eskubideei eta betebeharrei dagokionean, Kode Zibilak eraentzen du banakako enpresaria.

20/2007 Legeak, uztailaren 11koak, lan autonomoaren estatutuari buruzkoak, arautzen du ekonomikoki menpekoa den langile autonomoa. Hau da, irabazia lortzeko jarduera ekonomiko edo profesionala modu ohikoan, pertsonalean, zuzenean eta normalean bezero deritzon pertsona fisiko edo juridiko batentzako egiten duen pertsona da. Bezero horren menpekoa izango da, gutxienez, bere irabazien %75.

Bien arteko kontratua idatziz egingo da derrigorrean eta dagokion bulego publikoan erregistratu beharko da.

Ezaugarri nagusiak

• Jabeak erabat kontrolatzen du enpresa eta bere kudeaketa zuzentzen du.
• Enpresaren nortasun juridikoa bere titularrarenaren (enpresaria) berbera da. Titularrak erantzun behar du enpresak hartzen dituen betebehar guztien aurrean.
• Ez dira bereizten merkataritza-ondarea eta ondare zibila.
• Ez du behar eratzeko aurretiazko prozesurik. Izapideak enpresa-jarduerarekin batera hasiko dira.
• Enpresarako kapital-ekarpenak, kalitateari nahiz kantitateari dagokionez, enpresariaren borondatea du muga bakartzat.

Enpresari indibudualaren abantailak

• Enpresa-mota aproposa da oso tamaina txikiko enpresen funtzionamendurako.
• Jarduera burutzeko kudeaketa eta izapide gutxien eskatzen dituen modua da ez duelako izapiderik egin behar nortasun juridikoa lortzeko.
• Merkeagoa izan daiteke ez duelako enpresariaz aparteko pertsona juridikorik sortzen.

Enpresari indibualaren eragozpenak

• Enpresariaren erantzukizuna mugatua da
• Bere ondare pertsonalarekin erantzun behar du bere jardueran sortutako zorren aurrean.
• Enpresaren titularrak berak bakarrik aurre egin behar die gastuei eta inbertsioei eta baita kudeaketari eta administrazioari ere.
• Irabazi handiak izaten baditu, zerga-tasa handiei aurre egin beharko die, izan ere, pertsona fisikoek tasa handiagoak ordaindu behar izaten dituzte errenta-bolumenak handiagoak direnean. Sozietate txikiek, aldiz, (8 milioi € baino gutxiagoko salmentak dituztenek) % 25 ordaintzen dute mozkinen lehenengo 120.202,41 €en gainean.

Derrigorrezko liburuak

Liburu horiek enpresariak duen erregimen fiskalaren baitan egongo dira, Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari buruzko azaroaren 28ko 35/2006 Legearen eta Sozietateen, Ez Egoiliarren Errentaren eta Ondarearen gaineko Zergen legeen aldaketa partzialaren arabera.

• Bere erregimen fiskala Zuzeneko Estimaziokoa bada eta jarduera industriala, merkataritzakoa edo zerbitzuetakoa baldin badu, Merkataritza Kodearen bi liburu ofizial bete beharko ditu (Merkataritza Kodeko 25. art.), Merkataritza Erregistroan legeztatu beharko dituenak. Honako hauek dira bi liburuak:
  1. Liburu Egunkaria.
  2. Urteko Inbentario eta Kontuen Liburua.
• Bere erregimen fiskala Zuzeneko Estimazio Sinplifikatukoa bada, Liburu Fiskalak bete beharko ditu eta ez du Merkataritzakoak bete beharrik izango (horien derrigorrezkotasuna haiek estaliko dute). Honako hauek dira Liburu Fiskal horiek:
  1. Salmentak eta diru-sarrerak.
  2. Erosketak eta gastuak.
  3. Inbertsioko Ondasunen erregistroa.
• Enpresaria zenbatespen objektiboko erregimenean badago, ez dago derrigortuta inolako libururik betetzera baina egindako eragiketen agiriak gorde beharko ditu. Amortizazioengatiko kenkaria aplikatzen badu, Inbertsioko Ondasunen Erregistroa bete behar du.

Enpresari indibidualaren erantzukizuna

Enpresari indibidualak bere izenean egiten du enpresa-jarduera eta bere gain hartzen ditu jardueraren ondoriozko eskubideak eta betebeharrak. Hirugarrenen aurrean erantzukizun unibertsala du eta egungo eta etorkizuneko ondare guztiarekin erantzun behar du bere enpresaren jardueran egindako zorren aurrean.

Enpresaria ezkonduta badago, bere jardueren ondoriozko erantzukizuna ezkontidearengana ere hel daiteke. Horregatik, kontuan izan behar da bikotearen erregimen ekonomikoa eta euren ondasunen izaera.

• Enpresariaren ondasun pribatiboak enpresa-jardueraren emaitzetara behartuta daude.
• Jarduera garatzeko ondasunak eta jardueraren ondorioz erositakoak, edozein kasutan, enpresa-jardueraren emaitzaren baitan geratzen dira.
• Irabazpidezko ondasunen erregimenean, bikotearen ondasun komunak direnean, ondasunak behartuta geratzeko bi ezkontideen baimena beharko da. Baimena egongo da enpresa-jarduera ezkontideak jakinda eta haren berariazko aurkakotasunik gabe garatzen denean eta baita ezkontzeko unean ezkontideetako bat jardueran ari bazen eta beste ezkontidearen aurkakotasunik gabe jarraitzen badu ere.
• Enpresariaren ezkontidearen ondasun propioak ez daude enpresa-jarduerari atxikita, baldin eta ezkontidearen berariazko baimenik ez badago.

Edozein kasutan, ezkontideak askatasuna du baimena baliogabetzeko, bai berariazkoa eta bai ustezkoa.

Zentzu horretan, enpresari indibiduala ez dago behartuta Merkataritza Erregistroan erregistratzera baina komenigarria izan liteke, beste arrazoi batzuen artean, ezkontideari buruzko datuak, bikotearen erregimen ekonomikoa, kapitulazioak eta baita ezkontideak ondasun komunek edo pribatiboek enpresa-jardueran duten eraginari emandako baimena, baliogabetzea edo aurkakotasuna erregistratzeko ere.

Kapitala

Ez dago gutxieneko legalik

Fiskalitate zuzena

PFEZ (jarduera ekonomikoen ondoriozko errendimenduak)

Enpresa Internet bidez sortzea

Enpresa Internetez sortu nahi izanez gero, banakako enpresariaren sortzeko eta martxan jartzeko izapideak bitarteko telematiko bidez egin daitezke. Horrela, ekintzailea joan-etorrian ibiltzea saihesten da eta denbora eta kostuak nabarmen aurrezten dira. Horretarako, Dokumentu Elektroniko Bakarra (DEB) bete beharko duzu zuk zeuk Internet bidez, edo gure Aholkularitzarako eta Izapideari hasiera emateko Puntuetara (PAIT) hurbilduta; bertan, izapideak betetzeko laguntza jasoko duzu. Egin beharreko joan-etorri bakarrak hauek izango dira PAITera egindakoa, sistema hori hautatuz gero, eta Notariotzara.

Izapideari abiarazi ostean, Internet bidez kontsulta dezakezu espedientearen egoera. Gainera, hala nahi izanez gero, telefono mugikorrean mezuak jasoko dituzu izapide garrantzitsuenak amaitu direla berri emanaz.

Izapidetze telematikoaren bidez egiten diren urratsak:

Enpresa Internet bidez sortzea [es]

Sortze-prozesua

Ez du sortzeko aldez aurreko prozesurik behar.

• Merkataritza Erregistroa: enpresa erregistratzea (boluntarioa)

Martxan jartzeko egin beharreko izapideak

• Zerga-agentzia: enpresarien erroldan alta ematea, ekonomia-jardu eren gaineko zerga (sortzen diren enpresa berriek ez dute ordaindu behar lehen bi ekitaldietan)
• Gizarte Segurantzako Diruzaintza Orokorra: afiliatzea eta zenbakia, Gizarte Segurantzaren Erregimenean alta ematea
  • Langileak kontratatuz gero: enpresa erregistratzea, afiliatzea eta langileak Gizarte Segurantzaren erregimen orokorrean alta ematea
• Autonomia-erkidegoetako Lan Sailak: lan-zentroa ireki dela jakinaraztea
• Probintziako lan-ikuskaritza: Bisita Liburua eskuratzea eta legeztatzea, lan-egutegia eskuratzea
• Udalak: obra-baimenak, irekitzeko baimena, ondasun higiezinen gaineko zergan alta ematea